کتاب عبدالله بیان بیوگرافی، خاطرات و کرامات و دستورات سلوکی عارف واصل مهدی سمندری است. استاد سمندری به تعبیر بزرگان، از برترین شاگردان علامه طباطبایی و علامه حسن زاده آملی بودند که به تعبیر خودشان به توسط علامه حسن زاده آملی به توحید محض نائل آمدند. مطالعه احوالات ایشان را به خوانندگان عزیز توصیه می کنم:
معنای مراقبه
عارف بالله استاد مهدی سمندری:
«مراقبه یعنی کشیک نفس بکشید که گناه نکند و این خوبه است ولی پائین است. مراقبه یک معنای والاتر و بالاتر هم دارد یعنی مواظب باشید و مُشاهد باشید که در محضر خدا هستید و در حضورید به عین الله هستید.
همیشه ذلیل هستند
عارف بالله مهدی سمندری:
قوم موسی چهل سال سرگردان بودند و هر چه شب تا صبح راه می رفتند، میدیدند همان جای اول هستند. معنای این مطلب این است که چون اطاعت نکردند نمیتوانستند از عالم ماده (و مادیات) بالاتر بروند و در ماده مانده بودند. چهل سال در حال حیرت گشتند و هیچ نشدند. میدونید چرا؟ از گوساله پرستی قلبشان پر شده بود. دنیا پرستی که یهود هنوز هم دارند. دنیا را می بینند. پول و گنج و طلا و نقره را می گیرند و انسانیت را رها می کنند. برای آنها همیشه ذلت هست چون همیشه سر در آخور دنیا دارند. اینها یک قدم نتوانستند به بالا بردارند. قرآن حیرت آور می فرماید: و اشربوا فی قلوبهم العجل. گوساله آب حیات اینها شده بود و در قلبشان جا گرفته بود. وقتی گوساله یا به تعبیری دنیا در قلب باشد چطور بالا بروند؟ ولو در طول چهل سال محال است.
چرا بالا نرفتی؟
عارف واصل مهدی سمندری: خداوند متعال به انسان میفرماید ما تو را حیوان و اینجایی خلق نکردیم! تو انسانی و مدام در حالت اعتلا و بالارفتن هستی، چرا جلوی خودت را گرفتی و نمیگذاری بالا بروی؟ چرا خودت را به اینجا بستی جوری که نتوانی بالا بروی؟ چرا خودت را غُل و زنجیر کردی به اینجا که بالا نروی؟ این تشر را در قرآن میزند که چرا اینطور کردی که نتوانی بالا بروی؟ اگر کسی بگوید خب بالا بروم چکار؟ جواب میدهیم بابا تو جایت بالاست، چون از بالا آمدی، جای تو بالاست، و چون از او آمدهای، جایت هم بالاست، اینجا(در دنیا) غریبهای و اینجا تو دیار غربت هستی، برگرد به دیار مالوفت، به دیار اصلی خودت برگرد، آنوقت دیگر هرچه انسانها این مطلب را بفهمند طبق همان عمل میکند.
اقتباس از تفسیر سوره واقعه
حیوانی شدن انسان
عارف بالله مهدی سمندری نجف آبادی:
عدل این است که عقل حاکم بر مملکت وجود انسان باشد. حالا که نفس اماره حاکم بر جان انسان شد، یعنی این حکومت بر حیوان دارد، وهم حیوانی است. وهم متجاوز است.
اگر وهم حاکم بر وجود حیوان باشد، تجاوز نیست بلکه عدل است. اما اگردر انسان که شد می شود متجاوز. چون نابهجا نشسته است در کشور غیر حق خودش دارد حکومت می کند یعنی ااین کشور حکومت نیست که وهم حکومت بکند و حالا که حاکم شده، عقل را هم گرفته است تحت تصرف خودش، و به نفع او دستور بدهد و فتوا بدهد و یا غیره و ذلک و اینها، این کشور، کشور ظلم است.
و عدل چهبود؟ وضع اندر موضعش، هرچیزی را به جای خودش به کار می برند و ظلم چه بود؟ وضع در نا موضعش.[1]
پس در ناموضع دارم حکومت میکنم. یعنی پادشاه کشور حیوان، حاکم بر کشور انسان شده است. لذا این انسان که اینجور برایش پیش آمد، این انسان مستقیم است و باید انسان به استقامت برسد. نحوه به استقامت رسیدن که مستقیم شود چیست؟ چه کند تا مستقیم شود و چه کند تا راه مستقیم را طی کند؟ چه کار باید بکند که راه مستقیم را طی کند. راهش این است که انسان هرجایی هست همانجا زندگی کند. چنانچه هر موجودی جای خودش باشد و انسان، هرجایی هست همانجا زندگی کند و هرچه غذایش هم هست همان غذا را بخورد و هر کاری هم که در نظام آفرینش باید انجام دهد، همان را انجام دهد و چون آن کارها را باید بکند، این انسان که عرض کردیم اینجایی نیست و به شرایط جسمانیاش اینجا آمده، جای نشو و رشدش اینجاست، نه خودش اینجایی باشد
[1] عدل چه بود وضع اندر موضعش/ظلم چه بود وضع در ناموقعش. (مثنوی معنوی، دفتر ششم.)
بالا برو تا قدر شوی
استاد عارف، مهدی سمندری: در شب قدر باید خود آدم بالا برود، اگر نه شب کاری نمی تواند بکند. قدر توست. تو باید پاک شوی و بندگی کنی. توجه کنیم که خودمان باید برسیم و ملائکه بر ما نازل شوند. ان شا الله خدا توفیقش را به همه ما عنایت فرماید.
صبر داشته باشید
استاد مهدی سمندری: حضرت خضر (ع) ظاهراً به عنوان گله به پیامبر (ص) گفتند یا رسول الله! ما از دست موسی گلهمندیم چون من هزار مساله برایش تهیه دیده بودم و او سه مساله که دید، تاب نیاورد و فریاد زد.
هوش دارید بچهها! به طورکلی هرجا که رفتید، پیش استادی و بزرگی که رفتید، جیغ نزنید، صبر کنید. کم کم روشن میشوید وگرنه بسته میشود. از بی ادبی راه خیر بسته میشود.
منبع: شرح سوره واقعه
پای در گِل دنیا داریم
عارف واصل مهدی سمندری: واقعیت انسان روح حضرت حق است که باید به او بپیوندد؛ این انسان در این زمین آمده پس پایش در این زمین است و این زمین گِل است و نمیتواند حرکت کند مگر اینکه این پا را از گِل جدا کند و اگر جدا نکرد، مانده است مثل دیگر موجودات و تا زمانی که این جا بود و دل به اینجا بست، راه حرکت به طرف دیگری برایش نیست. وقتی از این جا جدا شد، راه حرکت برایش پیدا می شود.
دقت بفرمایید ما در عین حال اینکه از بالاییم، پایمان نیز در گِل این عالم است. باید جوری باشیم که بتوانیم از اینجا بِکَنیم و جدا شویم.
تعلیم اسماء الله به آدم
استاد معرفت، مهدی سمندری: حق تعالی با نفخ روح، تمام اسماء را به آدم تعلیم داد منتهی تعلیم استعدادی؛ یعنی استعداد فرا گیری اسماء را به آدم داد؛ به طورکلی یعنی تمام ادمها با نفخ روح خداوند دارای این استعداد هستند.
منبع: تفسیر سوره واقعه
عدم توجه به شیطان
عارف واصل مهدی سمندری: استادم علامه حسن زاده آملی روحی فداه میفرمودند شیطان بیشتر در نماز می آید، شما چه کار دارید که به مرده شیطان لعین و رجیم لگد بزنید؟ (یعنی حتی توجه به شیطان برای دفع شیطان هم نباید کرد)